اتاق عملپرستاريفوریتهای پزشکیمامائیهوشبری

نکاتی در مورد نحوه تزریق سرم و تزریق وریدی

اغلب بیماران بستری در بخش های بیمارستان نیاز به تزریق سرم پیدا خواهند کرد. تزریق دارو و تامین مایع و الکترولیت های مورد نیاز بدن بیمار یکی از دلایل مهم نیاز بیماران به تزریق و دریافت سرم های درمانی است. به همین جهت یکی از مهمترین مهارت های مورد نیاز پرستاران، مهارت تزریق سرم و یا بعبارتی مهارت برقراری انفوزیون وریدی است. علاوه بر دانش کافی، کسب مهارت و تجربه در این زمینه جهت ارائه مراقبت های پرستاری در بیمارستان ضروری می باشد. به همین دلیل در سایت “پرستاران توانمند ایران” مجدداً روی این موضوع تاکید شده و این مطلب با عنوان نکاتی در مورد نحوه تزریق سرم منتشر می گردد:

قبل از شروع به کار به این نکات توجه کنید:

  • شستشوی دستها قبل از آماده کردن سرم الزامی است.
  • شرایط نگهداری سرم ها از قبیل حفظ دمای مناسب ، محافظت از نور و … بطور دقیق رعایت شود.
  • درب لاستیکی ویالهای تزریقی و محل وارد کردن ست سرم در سرمها به هیچ وجه استریل نمی باشد و باید با محلول ضدعفونی کنندۀ مناسب قبل از استفاده کردن ضد عفونی شود.
  • از سوراخ کردن و زدن سوزن به محفظۀ پلاستیکی سرمهای تزریقی جهت افزایش سرعت تزریق و جلوگیری از جمع شدگی محفظۀ پلاستیکی که موجب ورود هوای غیر استریل محیط به محلول استریل داخل محفظه می شود اکیداً اجتناب و از ستهای سرم که مجهز به فیلتر می باشند جهت برطرف شدن این مشکل استفاده گردد.
  • از استفاده از هر نوع سرم تزریقی که تغییر رنگ پیدا کرده حتی در صورت کمبود جداً خودداری گردد.
  • میزان سرم در ساعت و تعداد قطرات در دقیقه و ترکیبات اضافه شده به سرم و زمان شروع و خاتمه و نام پرستار تنظیم کننده را بر روی برچسب سرم ثبت کنید.

تنظیم سرعت انفوزیون وریدی:

  • تنظیم سرعت انفوزیون به نوع ست انفوزیون و میزان و نوع مایع و دستور پزشک دارد.
  • در ماکروستها (ست سرم معمولی) معمولا قطره ساز قادر است ۲۰– ۱۵– ۱۰، قطره در دقیقه را از خود عبور دهد، و در میکرو ستها قطره ساز حدود ۶۰ قطره در دقیقه از خود عبور می دهد. فاکتور قطره بر روی بسته بندی ست انفوزیون توسط کارخانه مربوطه نوشته می شود.

۶۰ × ساعت انفوزیون ÷  فاکتورقطره × حجم کل مایع = قطره / دقیقه

مثال : محاسبه تعداد قطرات سرم در دقیقه در ۱۰۰۰ سی سی مایع در ۸ ساعت با ماکروست (ست معمولی) و میکروست به ترتیب به صورت زیر است.

درصورتیکه فاکتورقطره ۱۵ درنظرگرفته شود از روش سریع قطره ماکروست /دقیقه =حجم سرم به دقیقه /۴×زمان به ساعت ·        ۱۰۰۰×۱۵ ÷۸ ×۶۰ =۱۵۰۰۰ ÷ ۴۸۰= ۳۱ drops/min
درصورتیکه فاکتور قطره ۶۰ درنظرگرفته شود ازروش سریعقطره میکروست/دقیقه=حجم به cc / زمان به ساعت ·        ۱۰۰۰ × ۶۰ ÷ ۸ × ۶۰ = ۱۰۰۰ ÷  ۸ =۱۲۵ drops/min

فاکتورهای مؤثر بر سرعت انفوزیون:

ارتفاع ظرف مایع- پوزیشن عضو دارای کاتتر- گرفتگی لوله ست انفوزیون- گرفتگی و انسداد سر کاتتر- محل قرار گرفتن کاتتر داخل وریدی – وجود هوا در ست تزریق- کم شدن فشار هوا در سطح مایع تزریقی

 

استفاده ازورید مناسب:

  • جهت انتخاب ورید مناسب باید به راحتی بیمار ، وضعیت قرار گرفتن و وسعت استفاده از وسایل مهار کننده حرکات، توانایی نگهداری سوزن در ورید، نوع محلول ، صدمات و عوارض احتمالی ناحیه تزریق توجه نمود.

 

وریدهای قابل دسترس برای تزریقات مایعات وریدی:

irannurse.ir-34

  • ورید های پشت دست و ساعد و ناحیه جلوی آرنج:
  • ورید های این ناحیه درشت و سطحی بوده و شریانها و وریدها کاملأ نزدیک به هم قرار گرفته اند.در ۱۰ درصد افراد امکان دارد شریان نا بجایی در ناحیه آرنج وجود داشته باشد که ممکن است با ورید اشتباه شود.
  • در صورت امکان از وارد کردن سوزن در ناحیه مرکزی آرنج خودداری کنید. چون با کمترین خمیدگی امکان جابجایی وجود دارد . در ضمن سفتی مفاصل یا درد ممکن است به علت بی حرکتی رخ دهد.
  • انشعابات ورید های سفالیک و بازیلیک توأم با کمان وریدی پشت دست در شیر خواران و کودکان استفاده می شود. در شیر خواران استفاده از پنجمین ورید بین انگشتان توصیه شده است که به دلیل وضعیت ثابت آن می باشد.

محلهای مناسب جهت انفوزیون وریدی در شیرخواران و نوزادان:

  • ورید های پشت پا :ورید های حاشیه جانبی و میانی پا نواحی مناسب برای تزریق مایعات در شیر خواران و کودکان است.
  • ورید بزرگ سافن در قوزک پا که بین قوزک داخلی و تاندون قدامی درشت نی قرار گرفته است.

در رگ گیری از کودکان و نوزادان باید از فرد دیگری جهت نگه داشتن اندام کمک بگیرید .

     وریدهای سر چون فاقد دریچه های لانه کبوتری هستند، در شیر خواران کوچکتر از ۹ ماه بخصوص در نوزادان ،مناسب هستند.        وریدهای اصلی سر که می تواند مورد استفاده قرار گیرند بر حسب اولویت شامل پیشانی، گیجگاهی سطحی، پشت گوش، بالای چشمی، پشت سری و قسمت خلفی صورت هستند.

شریان و ورید بر اساس موارد زیر از یکدیگر تفاوت دارند:  

 ۱) ضربان را در شریان می توان حس نمود.                  

۲)ورید به صورت یک شیار در زیر پوست حس می شود                                                      

۳)شریان رگ سفت و قابل اتساع است.                        

فشردن بخشی از رگ با دو انگشت ، مسیر جریان خون را مشخص خواهد کرد. برداشتن انگشت مسدود کننده رگ ، سبب پر شدن آن خواهد شد. مسیر خون در وریدها به طرف قلب و در شریان ها به سمت اندام ها (دور شدن از قلب) می باشد. 

توجه : از گذاشتن کاتتر نافی درنوزادان برای مایع درمانی  حتی الامکان خودداری شود .

توجه : ورید ، شریان واعصاب در بعضی از نقاط بسیار نزدیک به هم قرار گرفته اند ، که باید درهنگام رگ گیری به این موضوع توجه شده ، تا از آسیب به اعصاب و شریان جلوگیری شود .

irannurse.ir-33

نکات مهمی که جهت موضع تزریق وریدی رعایت می شود:

  • برای اینکه ورید گرفته شده به خوبی وظایف خود را انجام دهد باید محل به خوبی محافظت شود که برای این منظور اندام مورد نظر باید در وضعیت آناتومیک خنثی قرار داده شود. این عمل توسط آتل های پوشیده از نوارهای محافظ انجام می شود.
  • برای جلوگیری از صدمه به پوست به دنبال برداشتن چسب هایی که زده شده است بهتر است بین چسب و پوست یک مانع مانند گاز استریل و یا ورقهای شفاف در محل ورود سوزن گذاشته شود.
  • برای این که هر چه زودتر انفیلتراسیون (نشت مایع از عروق ) محل کاتتر (آنژیوکت) مشخص شود، نباید بیشتر از یک اینچ ( ۲/۵) سانتی متر از اطراف کاتتر روی پوست پوشیده باشد. استفاده از پوششهای پلاستیکی شفاف ایده آل است .
  • تعدادی از انگشتان و فضاهای بین انگشتی باید باز باشند تا از نظر خون گیری ، انتها ها قابل مشاهده باشد. انگشت شست هیچگاه نباید ثابت شود چون خطر کوتاه شدگی یا محدودیت حرکت بعدی وجود دارد.
  • بسته به منطقه آنژیوکت ، باید محل های پایین تر بررسی شود. مثلأ نواحی پشت گوش در ناحیه سر ، پشت دست و یا قسمت های تحتانی اندام باید از نظر ادم بررسی شوند.

صدمات و عوارض تزریقات وریدی مایعات:

  • سوزن ممکن است به دیواره مقابل رگ در ناحیه ورود رخنه کرده و سبب هماتوم یا نشت مایع در بافت های اطراف شود.
  • سلول های نکروزه یا لخته قادر است سوزن را مسدود سازد و چنانچه توسط سرنگ با فشار تزریق شود می تواند سبب آمبولی شود.
  • به علت صدمه ناشی از ورود سوزن امکان وازواسپاسم وجود دارد.
  • امکان شکستگی آنژیوکتی که قابلیت انعطاف کافی ندارد وجود دارد.
  • تحقیقات نشان داده است که باقی ماندن آنژیوکت کمتر از ۴۸ ساعت هیچ گونه کشت مثبتی در بر نداشته است. اما وجود این مسأله پس از ۴۸ ساعت ۵۲% بوده است . انواع گوناگونی از باکتری کشت شده شامل : استافیلوکوک طلایی، کلبسیلا، آنتروکوک و استافیلوکوک آرئوس است.
  • ترومبوفلبیت
  • تزریق غیر عمد در شریان
  • ایسکمی و گانگرن اندام های تحتانی که ناشی از تزریق در ورید سافن و یک صدمه مهلک است ، می تواند ناشی از اسپاسم رفلکسی ورید و انتشار آن در شریان باشد.
  • چنانچه حدود ۱۰ میلی لیتر هوا وارد جریان خون شود، آمبولی هوای کشنده رخ خواهد داد. چنانچه ست عاری از هر گونه محلول باشد امکان کشیدن هوا به درون سیستم وجود دارد. ترک خوردگی ست یا شیشه و یا پلاستیک حاوی سرم می تواند امکان ورود هوا را به داخل جریان خون به وجود آورد و باید قبل از تزریق وریدی هوا را از ست خارج کرد.
  • عفونت باکتریال ناشی از آلودگی محلولهایی که چند ساعت پیش از مصرف باز شده است وجود دارد . اکثر محلول ها محیط کشت مناسب می باشند. شیشه یا کیسه حاوی سرم را که باز شده و صرفأ با گاز استریل پوشیده شده است نباید مصرف کرد.
  • محلول ها نیز به طور متفاوت بافت رگ را تحریک می کنند.که شامل:محلولهای هیپر تونیک ، کلرور کلسیم و محلول های قلیایی می باشند.

وقفه در جریان مایع

  • به محض ایجاد وقفه ، به گیره توجه فرمایید . امکان بسته بودن آن وجود دارد.
  • به پیچ خوردگی ست و بسته شدن فیلتر هوا توجه فرمایید.
  • بافت اطراف سوزن را بررسی نمایید . ورم،آسیب دیدگی رگ و نشت مایع از احتمالات است. در این موارد باید سوزن را درآورده و از ناحیه دیگر تزریق نمود.
  • به ادم اطراف سوزن توجه داشته باشید .در صورت عدم وجود ادم، امکان انسداد سوزن توسط لخته وجود دارد. در این موقعیت نباید سرنگ را وصل کرده و فشاری برای وارد ساختن لخته در رگ انجام داد. فشردن ست سبب آزاد شدن لخته شده که قادر خواهد بود در مویرگ های ریه جایگزین شده و انفارکتوس ریه را سبب شود.

فلبیت و ترومبوفلبیت

  • فلبیت : به التهاب ورید گفته می شود.
  • ترومبو فلبیت : در صورتی که ورید دچار التهاب همراه با  لخته خون باشد ترومبو فلبیت گفته می شود .

عواملی که می توانند باعث فلبیت شوند شامل :

  • اندازه و طول و جنس کاتتر داخل وریدی
  • نوع و PH محلول تزریق شده
  • اندازه و محل قرار داشتن ورید مورد استفاده
  • سرعت گردش خون در ورید مورد نظرگردش خون در ورید

 

برچسب ها
نمایش بیشتر

‫31 نظرها

  1. سلام علیکم
    خدا قوت
    عالی بود
    دمتون گرم
    فقط یه سوال
    تو بخش تفاوت شریان و ورید گفتین که جریان خون شریان به سمت قلب و در ورید برعکس ولی به نظر من جریان خون شریان به سمت خارج از قلبه چون تعریف شریان رگیه که خون رو به خارج از قلب پمپاژ میکند به جز شریان ریوی

    اگرم اشتباه میکنم لطفا یه خرده توضیح بدین منم روشن شم

      1. لطفا آموزش صحیح تزریق سرم را به همراه نکاتی که باید رعایت شود را هم به صورت فیلم و هم متن در سایت به زبان فارسی بگذارید.ممنون

        1. در حال حاضر متن و مطلب کامل انواع سرم کاربردها و مراقبتهای پرستاری در سایت موجود و تا این لحظه با بیش از ۱۳۰ هزار نوبت بازدید، پر بازدیدترین مطلب سایت است. فیلم آموزشی در مورد نحوه تزریق سرم نیز البته به زبان انگلیسی موجود است که بعد از تهیه فیلم فارسی انشالله اطلاع رسانی خواهد شد.

  2. باسلام
    دختر پانزده ساله من در حال شیمی درمانی است و در اکثر موارد پس از خروج آنژیوکت دستش دارای تورم و گاهی با خارش پوست همراهه که هربار که من به پرستاران اطلاع میدهند میگویند جای نگرانی نیست اما من همیشه نگران این موضوع هستم، آیا من میتوانم از سرسوزن وبا آنژیوکت خارجی با کاربرد بهتر استفاده کنم؟

    1. سلام ضمن آرزوی سلامتی لازم است که داروهای شیمی درمانی از یک رگ مطمئن تزریق شوند و بیشتر از نوع آنژیوکت و سوزن، مهارت رگ گیری پرستار و مراقبت از خط وریدی در حین تزریق دارو و روش تزریق هر دارو است که مهم است. اگرچه برخی از داروها دارای عوارضی نظیر خارش هستند و ممکن است برای تورم کمپرس سرد یا گرم (بسته به نوع دارو) تجویز شود، اما موضوع را پیگیری کرده و از پرستاران بخش درخواست آموزش و مراقبت بیشتر نمائید.

  3. با سلام یه سوال اگه هوا داخل اکتنشن تیوپ یا رابط کا یا رابط سرم وارد بدن نوزاد بشه در حین سرم تراپی با پمپ انفوزیون ایا مشکلی پیش میاد ؟

    1. سلام خطرناک و ممنوعه و ممکنه منجر به عوارض خطرناکی مثل آمبولی هوا در نوزاد بخصوص در بیماران قلبی بشه و یک پرستار با تجربه به این موضوع حتما توجه میکنه

  4. سلام ممنون از مطالب خوبتون لطفا این مطلب را برام ایمیل کنید من پدر و مادر سالمند در منزل دارم و نیاز به سرم و تزریق زیاد دارند و جون توان حرکت ندارند لازم هست خودم این کار رو براشون انجام بدم ممنون میشم اگر فیلم نحوه سرم وصل کردن بصورت فارسی رو سایت قرار بدید… یا اگر کتابی کاملی در این زمینه هست معرفی کنید..

    1. سلام زهرا خانم. ضمن تقدیر از حس مسئولیت پذیری و آرزوی سلامتی برای پدر و مادر شما باید توجه کنید که انجام مراقبت ها و اجرای تکنیک های پرستاری از جمله تزریق سرم و … نیاز به یک سری اطلاعات و مهارت هائی داره که در طی دوره تحصیل حداقل چهار ساله در دانشگاه و بیمارستان بدست میاد و نمیشه با استناد به یک سری مطلب و یا فیلم آموزشی این احساس در شما بوجود بیاد که به تمام جوانب کار واقف هستید و ناخواسته موجب زحمت و آسیب بیشتر به عزیزان تون بشین. همانطور که رانندگی را فقط با مطالعه و حفظ کردن کتاب رانندگی نمیشه یاد گرفت پرستاری و سایر مهارت های تخصصی را هم نمیشه. اما خوبه که اطلاعات خودتون رو در این زمینه بالا ببرید و در خصوص یک سری مراقبت هائی که توسط شما در منزل قابل انجام هست از پرستاران مجرب آموزش و مشاوره بخواهید. پاینده باشید

  5. سلام وخیلی ممنون بابت اطلاعاتی که دادید ..
    میشه لطفا توضیح بدید چرا سرم را در ورید نه شریان وصل میکنیم ؟

    1. سلام و سپاس
      انفوزیون از طریق شریان بدلیل خطرات و عوارض بیشتر مانند خونریزی، ایسکمی و کلاپس عروقی (بجز در موارد خاص) مجاز نمی باشد

  6. سلام پرستار شاغل در بخش مردان با سابقه کاری ۲ سال .چند وقت پیش یه بیمار داشتیم که در هنگام ترخیص من انژیوکتشو کشیدم. همیشه دکوسپت می زنم چسبش شل بشه و بیمار رو اذیت نکنه. بعد از کشیدن انژیوکت متوجه شدم بخشی از قسمت پلاستیکی که وارد رگ می شه از جلو انژیوکت جدا شده و در داخل گوشت مریض باقی مونده هر تلاشی هم کردم در نیومد. خیلی اتفاق نادر افتاده. بعد با جراحمون مسله رو در جریان گزاشتم. عکس و سونو هم دادیم که چیزی معلوم نبود ولی مریض از درد شکایت داشت. می خواستم بدونم تکلیفمون چی مشه جراح گفت سلولیت می کنه و خودش در میاد

    1. سلام متاسفانه این اتفاق به دلیل کیفیت پائین بعضی از آنژیوکت ها اجتناب ناپذیره و بندرت اتفاق میافته. ما هم چند بیمار داشتیم که این اتفاق براشون افتاده و خوشبختانه مشکلی براشون پیش نیامده. این از عوارض خیلی نادر رگ گیری هست ولی امکان بروزش صفر نیست و برای هر کسی ممکنه اتفاق بیافته. شما هر کاری لازم بوده انجام دادید. پیگیر وضعیت بیمار باشید اگر نیاز بود مجددا به جراح مراجعه کنه ولی به احتمال خیلی زیاد مشکلی پیش نمیاد

  7. با سلام
    برای تزریق امینوژن ۵۰۰ سی سی از طریق رگهای محیطی نه TPN ایا باید از ست فیلتر دار استفاده کنیم؟منابع زیادی جستجو کردم اما جواب نگرفتم

    1. سلام آمینوفیوژن یا آمینوفیلین جزو داروها محسوب شده و در منابع داروئی اشاره ای به لزوم استفاده از ست فیلتر دار برای انفوزیون وریدی نشده. اصولا ست های فیلتردار برای خون و فرآورده های خونی استفاده میشوند

  8. سلام و خسته نباشید،امروز ی سرم زدم تو خونه،خودم اومدم انژیوکت رو در بیارم متاسفانه قسمت پلاستیکیش پاره شد،هر کاری کردم نتونستم درش بیارم،دکتر هم رفتم عکس گرفتم ولی چیزی معلوم نبود،به نظرتون مشکلی بوجود میاد!؟؟و باید چکار کنم!؟؟دکتر بهم گفت چیزی تو عکس نیست و احتمالا اشتباه میکنم ولی خودم دیدم که پاره شد و موند داخل رگ،خیلی نگرانم ،ممنون میشم زود جواب بدید

    1. سلام متاسفانه این عارضه به دلیل کیفیت پائین بعضی از آنژیوکت ها اجتناب ناپذیره و بندرت اتفاق میافته. ما هم چند بیمار داشتیم که این اتفاق براشون افتاده و خوشبختانه مشکلی براشون پیش نیامده. این از عوارض خیلی نادر رگ گیری هست ولی امکان بروزش صفر نیست و برای هر کسی ممکنه اتفاق بیافته. شما هر کاری لازم بوده انجام دادید. پیگیر وضعیت بیمار باشید اگر نیاز بود مجددا به جراح مراجعه کنه ولی به احتمال خیلی زیاد مشکلی پیش نمیاد.

  9. سلام میشه لطفا بگین وقتی مریض دارو تو سرم داره چه موقع توی سرم بریزیم؟ من همیشه فکر میکنم از اون سوراخی که ایجاد میشه هوا میره
    باید سرم بسته باشه و از قسمت بالا بریزیم درسته؟ یا نه؟

  10. سلام. خسته نباشید من رشته ام پرستاریه و گاهی وقتا و خیلی به ندرت اتفاق می افته که وقتی سرم وصل میکنم و همه ی کار هارو هم انجام میدم منظور هواگیری و… رو هم انجام میدم بازم سرم قطراتش نمیره یا سرعتش بسیار بسیار ناچیزه نمیدونم چکارکنم توی این مواقع بعضی از پرستارا رو دیدم که متاسفانه اب مقطر به میزان ناچیزی میزدن و سرم درست میشد ولی این کار تا اونجایی که من میدونم بی نهایت خطرناکه و احتمال کشتن بیمار هم هست نمیدونم چی بگم والا بهشونم میگی میگن سابقه ی ما از شما بیشتره میدونیم چی ب چیه حالا برای این جور مشکلی باید چکار کرد؟ من ترم سوم ام و کارآموزی میرم…. ممنون میشم جواب بدید

    1. سلام این دقت نظر و احساس مسئولیت شما ستودنیه. در هنگام انفوزیون سرم گاهی بنا به دلایل مختلفی مثل پوزیشن بیمار، حرکت دادن دست، راه رفتن بیمار، فشار به بالای محل ورود سرم، نشت مایع و … در جریان سرم به داخل رگ اختلال بوجود میاد که شما باید ابتدا همه علل را در نظر گرفته و در حد امکان برطرف کنید و نهایتا اجازه دارید که برانول را آسپیره کنید تا لخته احتمالی از مسیر حذف بشه اما تزریق مایع با سرنگ و با فشار به داخل برانول به دلیل عوارض احتمالی به هیچ عنوان مجاز نیست و ممنوعه

  11. سلام ببخشید من امشب برا خواهرم سرم وصل کردم اما بعد اینکه یک سوم سرم وارد بدنش شد دستش باد کرد و من سرم رو جداکردم میتونم بقیه سرم رو فردا بزنم یا غیر استریل شده؟

  12. سلام
    من سابقه ۱۰ سال کار در بخش های بالینی رو دارم و همیشه این سوا‌‌‌ل که چرا باید سرم مورد استفا ده برای انفوزیون داروها رو باید هر ۲۴ ساعت تعویض کنیم ( البته میدونم که برای کنترل عفونته )رو تو ذهنم داشتم مطالب cdc(مرکز پیشگیری و کنترل بیماریها) و who (سازمان بهداشت جهانی) را مطالعه گردم و از چندین دانشگاه هم سوال کردم ولی چیزی دستگیرم نشد شما می تونید منو راهنمایی کنید که منبع این زمان از کجاست؟
    ‌ ‌‌‌‌‌‌‌‌‌ با تشکر

  13. سلام ببخشید من امشب یه سرم وصل کردم وقتی که سوزنو زدم خون داخلش اومد کمی طول کشید تا رابط و بهش وصل کنم که سرم واردش شه میخواستم بدونم که ایا خطر ناکه اون خونی که مونده بود تو سرنگ بهش تزریق شده یا که نه یعنی لخته نشده؟

    1. سلام کمی طول کشید یعنی چقدر؟ زمان لازم برای تشکیل لخته در افراد مختلف، متفاوته و بین ۲ تا ۶ دقیقه هست که تو این فاصله شما باید جریان سرم را به داخل آنژیوکت یا رگ برقرار کنی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن