مجموعه های آموزشیمدیریت پرستاری

خط مشی و دستورالعمل دفع ایمن زباله های بیمارستانی

مقدمه

مدیریت زباله های خطرناک بخش جدایی ناپذیر بهداشت بیمارستان وکنترل عفونت است که درصورت عدم رسیدگی مناسب میتواند از طریق تماس مستقیم بوسیله ناقلینی از راه هوا به دیگران منتقل شود، لذا لازم است تمام فعالیتهایی که در زمینه جمع آوری، انتقال ودفع زباله انجام می شود، مطابق با در نظر گرفتن آیین نامه های وزارت بهداشت وشهرداری وتوسط شرکتهای طرف قرارداد مورد تأیید صورت گیرد.

 

اهداف:
– کاهش منابع تولید زباله

– اقدامات مدیریتی و کنترل خوب زباله ها

– تفکیک زباله ها (جدا سازی)

– دستیابی به یک محیط سالم و بی خطر برای کارکنان، بیماران، مراجعه کنندگان و جامعه شهری

– جمع آوری، انتقال و ذخیره موقت اصولی و صحیح تا تحویل به متصدیان مورد تایید شهرداری

– دفع زباله مطابق با اصول، قوانین و مقررات
حوزه تحت پوشش:
کلیه افراد اعم از کارکنان، پرستاران، ملاقات کنندگان و بیماران واحدهای درمانی، تشخیصی مراکز درمانی دانشگاه علوم پزشکی (شامل بخش های بستری ویژه، سرپایی و قسمتهای پاراکلینیک ) بایستی این سیاست و رویه را اجرا نمایند.
تعاریف:
زباله های بیمارستانی: به زباله هایی اعم از بیولوژیک یا غیر بیولوژیک اطلاق میگردد که دفع شده و بایستی از بیمارستان خارج گردد.
زباله های عادی: به زباله هایی گفته میشود که از کارکردهای بخش های اداری و اجرایی بیمارستان تولید میگردد. ( قسمتهای اداری ،آشپزخانه، آبدار خانه ها، محوطه عمومی بیمارستان)
زباله های خطرناک: به زباله هایی اطلاق میگردد که میتواند مجموعه ای از مخاطرات بهداشتی را ایجاد نماید. این نوع زباله ها شامل موارد زیر میباشد:
• زباله های عفونی: شامل بخشی از زباله های پزشکی است که بالقوه میتواند بیماری عفونی را منتقل نماید. پسماندهای مظنون به داشتن عوامل زنده بیماری مانند کشتهای میکروبی آزمایشگاه، سواب های کشت استفاده شده، پسماندهای ناشی از جدا سازی بیماران عفونی، بافتها، مواد و تجهیزاتی که با بیماران عفونی تماس داشته اند، مواد دفع شده از این بیماران، مواد و وسایل یکبار مصرف آغشته شده به خون یا ترشحات بیمار در این گروه قرار میگیرند.
• زباله های پاتولوژیک: شام بافتها و مایعات انسانی، قطعه های بدن انسان، خون و سایر فراورده
های خونی، جنین و … میباشد.
• زباله های برنده و نوک تیز: بخشی از زباله های عفونی هستند و شامل تیغه چاقو، تیغ، چاقو،
• Scalpels ،Lancets ،سرنگهای با سر سوزن، سوزنهای بخیه، سر سوزن و اجسام برنده آغشته به ، خون یا ترشحات بیمار است.
• زباله های دارویی: به داروهای تاریخ گذشته یا غیر لازم، اقلامی که به دارو آلوده شده اند یا محتوی دارو هستند مانند قوطیها یا شیشه های دارویی اطلاق میگردد.
• زباله های ژنوتوکسیک: به زباله هایی اطلاق میگردد که محتوی مواد با خصوصیات سمی برای ژنها میباشد ازجمله این داروها میتوان داروهای مورد استفاده در درمان سرطان را نام برد .
* زباله های شیمیایی: زباله هایی که محتوی مواد شیمیایی مانند معرفهای آزمایشگاهی، داروهای
ظهور و ثبوت فیلم، مواد گندزدای تاریخ گذشته یا غیر لازم و حلالها میباشد.
• زباله های دارای فلزات سنگین: شامل مواردی مانند باتریها، ترمومترهای شکسته، اسبابهای
جیو ه ای اندازه گیری فشار خون و … میباشد.
• ظرفهای تحت فشار: شامل مواردی نظیر قوطی افشانه ها و اسپری ها میباشد.
• زباله های پرتوساز: به مایعات مصرف نشده پرتو درمانی یا آزمایشگاه های تحقیقاتی، لوازم شیشه ای آلوده، بسته بندی ها، کاغذهای جاذب، ادرار و مواد دفع شده بیماران درمان شده یا آزمایش شده به وسیله داروهای رادیو نوکلوئید زباله های پرتوساز میگویند.
نظارت و کنترل:
مسئولیت کنترل و نظارت بر حسن اجرای این سیاست و رویه بر عهده پرستار کنترل عفونت میباشد. مسئولین بخش ها نیز موظف به اجرای صحیح این سیاست و رویه توسط کارکنان حوزه تحت سر پرستی خود میباشند.
رویه (روش اجرا)
۱- تفکیک زباله بر عهده کلیه کارکنان در قسمت ها و بخش های مختلف مراکز درمانی میباشد.
۲- زباله های عادی درمانگاه ها، محوطه، واحدهای اداری و مدیریتی، بخشها و سایر نقاط بیمارستان می بایست در سطلهای حاوی کیسه با رنگ مشکی قرار داده شود.
۳- زباله های خطرناک می بایست در کیسه های زرد رنگ که دارای نشان بین المللی زباله های خطرناک می باشد و در سطل های پدالی قرار داده شده، ریخته شود.
۴- زباله های برنده و نوک تیز بایستی بر اساس سیاست و رویه Needle stick and Sharp Injuries دفع شود. لازم به ذکر است این نوع زباله ها بایستی در همان محلی که تولید شده و مورد استفاده قرار گرفته اند داخل Safety Box قرار گیرند.
۵- سرسوزنهای استفاده شده به هیچ عنوان نباید Recap شوند.
۶- درب Safety Box بایستی بسته شده و بر روی آنها تاریخ آغاز و پایان استفاده، نام بیمارستان و بخش استفاده کننده درج شود. جمع آوری و انتقال Safety Box ها توسط کارکنان خدمات آموزش دیده بایستی با احتیاط کامل صورت پذیرفته و از برگرداندن آنها خودداری شده و به آنها ضربه وارد نگردد. همچنین از تحت فشار قرار گرفتن و روی هم گذاشتن آنها خودداری شود .
۷-محل جمع آوری موقت ها Safety Box بایستی خصوصیات زیر را دارا باشد:
– در معرض دید عموم و حتی رفت و آمد کارکنان نباشد.
– محل آن قابل شستشو بوده و دارای تهویه مناسب باشد.
– دمای آن با روشن بودن مداوم کولر خنک نگه داشته شود.
– زمان نگهداری در این محل نبایستی بیش از ۴۸ ساعت باشد.
۸-کیسه ها و دیگر محفظه هایی که برای زباله عفونی استفاده میشود بایستی دارای نشان بین المللی وجود ماده عفونی باشد.
۹-زباله های عفونی بایستی در کیسه های زرد رنگ (واجد نشان عفونی) انداخته شود. کیسه محتوی این زباله ها در صورت متعفن بودن در همان لحظه بایستی توسط کارکنان خدمات بسته شده و به محل انبار موقت بیمارستان منتقل گردد. در غیر این صورت کارکنان خدمات بایستی در پایان هر شیفت کاری، کیسه ها را تعویض و به محل انبار موقت بیمارستان منتقل نمایند.
۱۰- کشت های میکروبی تولید آزمایشگاه بایستی درون کیسه های Biohazard مخصوص اوتوکلاو قرار داده شده و پس از قرار گرفتن در اوتوکلاو استریل شوند. انتقال این زباله ها همانند سایر زباله های عادی می باشد.
۱۱- ادرار و نمونه های آن بایستی با مقادیری آب در توالت ریخته شود.اتل های کاغذی ادرار در دستگاه مخصوص( (Bed Pan Washer قرار گرفته و زمانی که تعداد آنها به ۵ عدد رسید دستگاه را روشن نموده تا در مسیر فاضلاب شستشو شود.
۱۲- مدفوع بیماران بایستی در توالت ریخته شود. ظروف کاغذی جمع آوری مدفوع همانند لوله های ادراری در دستگاه مخصوص(Bed Pan Washer) قرار گرفته و زمانی که تعداد آنها به ۵ عددرسید دستگاه را روشن نموده تا در مسیر فاضلاب شستشو شود.
۱۳- زباله های شیمیایی که در مقادیر کم در بیمارستان تولید میشود، بایستی با ذکر دقیق نام ماده یا دارو و تاریخ بسته بندی توسط واحد یا بخش تولید کننده، در کیسه های سفید رنگ قرار داده شود.
۱۴- مواد دارویی مورد استفاده قرار نگرفته و یا تاریخ گذشته که در بخشهای مختلف بیمارستان از رده مصرف خارج میشوند بایستی جهت دفع به داروخانه عودت داده شوند. سایر زباله های دارویی بخشها نظیر داروهای آلوده یا دور ریخته شده یا بسته های حاوی بقایای دارو نبایستی به داروخانه برگردانده شوند چون خطر آلودگی داروخانه را به همراه دارند. لذا باید در کیسه های سفید رنگ با ذکر نام محتویات در همان بخش ذخیره گردند تا کارکنان خدمات نسبت به انتقال آن در پایان هر شیفت اقدام نمایند.
۱۵- ویالهای دارویی بایستی کاملا تخلیه شده و در کیسه های سفیدرنگ دفع گردد.
۱۶- زباله های حاوی فلزات سنگین (کادمیوم یا جیوه ) بایستی در کیسه های سفید رنگ قرار گرفته و بر روی کیسه ها نام و مشخصات زباله نوشته شود تا کارکنان خدمات آن را به محل انبار موقت منتقل نمایند.
۱۷- محفظه های تحت فشار خالی شده را بایستی در کیسه های مشکی رنگ جمع آوری نمود.
۱۸- مقررات عمومی ویژه  کارکنان خدمات هنگام دفع زباله:

کارکنان خدمات موظفند نسبت به موارد مشروحه ذیل اقدام نمایند:
هنگام دفع ایمن زباله های بیمارستانی از دستکش مخصوص استفاده نمایند. همچنین زمان جابجایی از یک بخش به بخش دیگر و یا در صورت آلودگی دستکش آنها به مواد آلوده به ترشحات و محتویات کیسه زباله، بایستی دستکش خود را تعویض نمایند.
– بدون استفاده از دستکش زباله ها را لمس ننمایند.
– قبل از ورود به اتاق های ایزوله از ماسک و دستکش جدید استفاده نموده و پس از خروج از آن، دستکش خود را تعویض نمایند.
– پس از هر شیفت کاری لباسهای خود را جهت شستشو به لنژری تحویل نمایند. در صورتی که لباس به ترشحات، خون یا … آلوده گردید آن را در پلاستیک زرد رنگ گذاشته با نوشتن نام روی آن، تحویل لنژری نمایند.
– حین تعویض کیسه ها از عدم باقی ماندن احتمالی زباله در سطل مطمئن شوند. به منظور جلوگیری از پخش زباله درب کیسه ها را قبل از انتقال، با لاکرهای پلاستیکی مخصوص محکم ببندند.
– فرم بهداشت را تکمیل نموده و آزمایشات لازم جهت تکمیل پرونده بهداشتی را انجام دهند.
در صورت بروز هر نوع آسیب یا حادثه، نظیر Needle Stick مراتب را به مسئول خود و سوپروایزر کنترل عفونت گزارش نمایند.
۱۹ – تمامی کارکنان بیمارستان و مخصوصا کارکنان خدمات بایستی از طریق پمفلت، اطلاعیه، یا کلاس های حضوری توسط کمیته کنترل عفونت از خطرات زباله آگاه گردند. کارکنان خدمات موظفند در برنامه و نوبتهایی منظم که توسط کمیته کنترل عفونت تعیین میگردد آموزش های دفع زباله را فراگیرند.
۲۰- برنامه های آموزشی جهت پرسنل تازه وارد بیمارستان بایستی هر۲ هفته به مدت ۳ ماه و از آن به بعد بصورت ماهیانه تکرار شود.

برگرفته از مجموعه خط مشی ها دستورالعمل های بیمارستان حضرت علی ابن ابیطالب (ع) رفسنجان ( با ویرایش مختصر)

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن