داخلیويژه

آشنائی با انواع آنتی بیوتیک و خصوصیات فارماکولوژی آن

آنتی بیوتیک ها مواد شیمیایی هستند که از دو راه طبیعی و مصنوعی به دست می‌آیند. آنتی‌بیوتیک های طبیعی از میکروارگانیسمهایی مانند قارچها و باکتریها گرفته می‌شوند. امروزه با پیشرفت شیمی پزشکی بیشتر آنتی‌بیوتیکهای حاصل تغییرات مولکولی بر روی آنتی‌بیوتیکهای طبیعی هستند.

اهمیت آنتی بیوتیکها:

  • بیش از ۳۰ % و یا بیشتر، از تمام بیماران بستری شده در بیمارستان، با یک و یا چند دروه با عوامل ضدمیکروبی درمان می شوند؛ یعنی میزان مصرف آنتی بیوتیکها ، در بیمارستان حتی در اجتماع و حتی به صورت خودسرانه و OTC بالاست.

مرگ ناشی از عفونت باکتریال غیرقابل درمان چیزی مربوط به گذشته است و امروزه ما از نبود یا عدم تاثیر آنتی بیوتیک گزارش مرگ نداریم.

اهمیت و تبعات استفاده نابجا از آنتی بیوتیکها:

  • برای بیش از ۴۰ % از بیماران مبتلا به عفونتهای ویروسی دستگاه تنفسی، یک دوره درمان ضدباکتریال تجویز می شود. در حالیکه ویروسها به اثرات آنتی بیوتیکها حساس نیستند و از طرفی پس از گذشت دوره بیماری ویروسی ، بیماری خودبخود خوب می شود.
  • استفاده نابجا از آنتی بیوتیکها باعث ظهور پاتوژنهای مقاوم به آنتی بیوتیک می شود و در نتیجه نیاز بیشتری به کشف داروهای جدید یا مصرف داروهای موثر تر ایجاد می شود.
  • افزایش هزینه مراقبت های پزشکی و هزینه دارویی ( بعلت وخیم تر بودن عوارض بیماری ایجادی با میکروارگانیسمهای مقاوم تر).

در مباحث داروشناسی ( فارماکولوژی) دو اصطلاح رایج مورد استفاده است :

فارماکوکینیتیک : به خواصی از دارو می پردازد که مربوط به جذب ( از روده ، محل تزریق عضلانی، جلدی ، زیر جلدی ) ، انتشار( در خون یا پلاسما، مایع لنف ، مایع مغزی – نخاعی ) ، متابولیسم ( در کبد ، کلیه ، ریه ، پوست ) و دفع دارو ( از کبد ، کلیه )

فارماکودینامیک : به خواص ملکولی دارو می پردازد که مربوط به اثرات بالینی داروست و توسط ملکولهای پروتئینی بزرگی در ساختمان سلول بنام گیرنده پا رسپتور اعمال می شود.

تفاوت آنتی بیوتیکها:

  • تفاوت در :

۱- خواص فیزیکی و شیمایی (تفاوت های فارکوکینتیک) و

۲- تفاوت در طیف ضدمیکروبی و مکانیسم اثر آنها (تفاوت های  فارماکودینامیک)

  • درک کردن مکانیسمهای مولکولی تکثیر باکتریها، قارچها و ویروسها( یعنی عوامل ایجاد کننده عفونت ) ، اثر زیادی در گسترش و توسعه معقول ترکیباتی ( آنتی بیوتیکها) شده است که می توانند با چرخه حیات میکروارگانیسمها تداخل کرده است و باعث مهار رشد یا کشتن آنها شوند.

]انواع مختلف آنتی‌بیوتیک‌ها از لحاظ خصوصیات شیمیایی، فیزیکی، داروشناسی، طیف ضد میکروبی و مکانیسم عمل با هم متفاوت هستند. [

طبقه بندی آنتی بیوتیکها:

آنتی بیوتیکها را بر اساس سه فاکتور ذیل می توان تقسیم بندی کرد:

  • طیف اثر ( وسیع الطیف ، محدود الطیف)

– مکانیسم اثر ( باکتریسید ، باکتریواستاتیک)

– ساختار گیرنده ( موثر بر گیرنده های PBPs ، مهار کننده های فعالیت ریبوزومی  ، مهار کننده های ساخت DNA یا   RNAمیکروب )

آنتی بیوتیک‌ها به دو گروه عمدهٔ تقسیم می شوند( از جهت مکانیسم اثر ) :

۱-  آنتی بیوتیک‌های باکتریوسید، که باعث کشتن سلول بیماریزا می‌شوند یعنی حیات میکروارگانسیم خاتمه می یابد و هیچگونه فعالیت دال بر حیات ندارد.

۲-  باکتریواستاتیک، که باعث توقف رشد و ثابت ماندن تعداد سلول بیماریزا ، می‌شوند یعنی حیات میکروارگانسیم خاتمه می یابد و هیچگونه فعالیت دال بر حیات ندارد. میکروارگانسیم نه می میرد و نه می تواند رشد و تکثیر کند.

 

آنتی بیوتیک‌ها ( از منظر طیف اثر ) به دو گروه ٔ تقسیم می شوند :

۱- آنتی بیوتیک‌های وسیع الطّیف:آنهایی هستند که در مقابل انواع مختلف میکرو ارگانیسم‌ها فعّال می‌باشند. مانند تتراسایکلین که در مقابل بسیاری از باکتری‌های گرم منفی، کلامیدیا، مایکوپلاسما و ریکتزیا‌ها موثّر است.

۲- آنتی بیوتیک‌های با طیف محدود: آنهایی هستند که فقط در مقابل یک میکرو ارگانیسم یا طیف بسیار محدودی از میکروارگانیسم‌ها فعّال می‌باشند؛ مانند وانکومایسین که عمدتاً در مقابل کوکسی‌های گرم مثبت مانند استافیلوکوک‌ها و انتروکوک‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند.

خصوصیت یک آنتی بیوتیک خوب

یک آنتی بیوتیک خوب و موثر آنتی بیوتیکی است که :

۱- در محل عفونت (‌محل تجمع پاتوژن مانند آبسه دندانی ، سیونوزیت ، مغز و … )غلظت کافی از دارو که برای مهار رشد یا کشتن  میکرو ارگانیسم‌ها نیاز است ‌ایجاد کند.

۲- آسیبی ( عارضه ، سمیت )  به میزبان وارد نکند یا در حد بالایی وارد نکند.

۳- به حد کافی پایدار باشد بطوری که بتوان آنرا از محیط کشت جدا نمود و برای مدت معقولی ذخیره کرد بدون اینکه اثرش کاهش یابد.

۴- سرعت دتوکسیفیکاسیون (سم زدایی) و دفع دارو از بدن به گونه‌ای باشد که غلظت کافی را برای مدت معینی در خون نگاه داشته و احتیاجی به دوزهای مکرر نباشد.

۵- دفع دارو به حد کافی سریع و کامل باشد و پس از قطع مصرف دارو بطور کامل دفع گردد.

به عبارتی یک آنتی بیوتیک خوب آنتی بیوتیکی است که برای میکروب سمی و کشنده باشد و برای میزبان سالم و بی خطر باشد و زود خراب و فاسد نشود و مدت کافی در بدن توقف داشته باشد و بتواند به محل عفونت وارد شود و وقتی قطع شد تا مدت مدیدی در بدن نماند و در زمان معقولی تصفیه شود .

معرفی نام و شکل داروئی آنتی بیوتیک های رایج:

  • انواع ویال آنتی بیوتیک
    • سفازولین (سفالسپورین ها-ویال)
    • سفتازیدیم (سفالسپورین ها -ویال)
    • سفتریاکسون (سفالسپورین ها-ویال)
    • استرپتوسین (ویال)
    • مروپنم (ویال)
    • ایمیپنم+ سیلاستاتین (ویال)
    • سفوتاکسیم (ویال)
    • ونکومایسین (ویال)
    • سفتی زوکسیم (ویال)
    • آمپی سیلین (ویال)
    • کلوگزاسیلین (ویال)
    • پنی سیلین (ویال)
    • آمپی سیلین +سولباکتام (ویال)
    • پیپراکتام (ویال)
    • کلرام فنیکل (ویال)
    • سفپیم (ویال)
    • سفوروکسیم (ویال)
    • اریترومایسین (ماکرولیدها) (ویال)
    • سیپروفلوکسین (ویال)
    • آزیترومایسین (ماکرولیدها) (ویال)
    • آمپی سیلین (پنی سیلین ها) (ویال)
    • کلرامفنیکل (آمپول)
    • کلوکساسیلین (آمپول)
    • مترونیدازول (ویال)
  • انواع پماد، کرم، ژل و لوسیون آنتی بیوتیک:
    • تتراسایکلین (پماد)
    • جنتامایسین (پماد)
    • اریترومایسین (پماد)
    • کلیندامایسین (کرم،ژل)
    • مترونیدازول (کرم.پماد.ژل)
    • مفناید (پماد، کرم، ژل)
    • تریپل سولفا (پماد، کرم، ژل)
    • نیتروفورازون (کرم)
    • موپیروسین (کرم.پماد.ژل)
  • انواع سوسپانسیون آنتی بیوتیک:
    • سفالکسین (سفالسپورین ها-سوسپانسون)
    • اریترومایسین (ماکرولیدها-سوسپانسون)
    • کو آموکسی کلاو (پنی سیلین ها-سوسپانسون)
    • آموکسی سیلین (پنی سیلین ها-سوسپانسون)
    • سفکسیم (سفالسپورین ها-سوسپانسون)
    • آزیترومایسین (ماکرولید-سوسپانسیون)
    • آمپی سیلین (سوسپانسیون)
    • وی بنزاتین (پنی سیلین)(سوسپانسیون)
    • کلاریترومایسین (سوسپانسیون)
    • بنزوئیت مترونیدازول (سوسپانسیون)
    • کلرامفنیکل (سوسپانسیون)
    • کلاویسیلین (سوسپانسیون)
  • انواع قطره آنتی بیوتیک:
    • سولفاستامید (قطره)
    • کلرامفنیکل (قطره)
    • سیپروفلوکساسین (قطره)
    • جنتامایسین (قطره)
    • ریفامپین ( قطره)
  • انواع محلول آنتی بیوتیک:
    • کلیندامایسین (محلول)
    • گلوتارال (محلول)
    • اریترومایسین (محلول)
  • انواع شربت آنتی بیوتیک:
    • آموکسی سیلین (سفالوسپورین ها- شربت)
    • اریترومایسین (ماکرولیدها- شربت)
    • سیپروفلوکسین (شربت)
    • آزیترومایسین (ماکرولیدها)(شربت)
    • آمپی سیلین (پنی سیلین ها- شربت)
    • آموکسی کلاو (پنی سیلین ها- شربت)
    • تتراسایکلین (تتراسایکلین)(شربت)
    • داکسی سایکلین (تتراسایکلین)(شربت)
    • سفالکسین (سفالوسپورین ها- شربت)
    • سفکسیم (سفالوسپورین ها)(شربت)
    • فورازولیدون (شربت)
    • کلرامفنیکل (شربت)
    • کلوکساسیلین (پنی سیلین ها)(شربت)
    • کوتریماکسازول (شربت)
    • کیلیندامایسین (شربت)
    • مترونیدازول (شربت)
    • آمیکاسین (آمینوگلی کسید)(شربت)
    • استرپتومایسین (آمینو گلی کسید)(شربت)
    • جنتامایسین (آمینوگلی کسید)(شربت)
    • نئومایسین (آمینو گلی کسید)(شربت)
    • وی پتاسیم (شربت پنی سیلین)
    • پنی سیلین (شربت)
  • انواع کپسول آنتی بیوتیک:
    • آمپی سیلین (کپسول)
    • آموکسی سیلین (پنی سیلین- کپسول)
    • کلوکسا سیلین (پنی سیلین ها) کپسول
    • سفالکسین (سفالوسپرین ها)کپسول
    • آموکسی کلاو (پنی سیلین ها- کپسول)
    • سفکسیم (سفالوسپورین-کپسول)
    • کیلیندامایسین (آنتی بیوتیک) کپسول
    • کوتریماکسازول (کپسول)
    • آزیترومایسین (ماکرولیدها)(کپسول)
    • اریترومایسین (ماکرولیدها) کپسول
    • داکسی سایکلین (کپسول)
    • تتراسایکلین ( کپسول )
    • کلرامفنیکل (کپسول )
    • سیپروفلوکسین (کپسول)
    • فورازولیدون (کپسول)
    • مترونیدازول (کپسول)
    • کوآموکسی کلاو ( کپسول)
    • آزیترومایسین (کپسول)
    • ریفامپین ( کپسول )
    • سفیکسیم (کپسول)
  • انواع قرص آنتی بیوتیک:
    • اریترومایسین (ماکرولیدها- قرص)
    • سیپروفلوکساسین (قرص)
    • آمپی سیلین (پنی سیلین ها-قرص)
    • آموکسی سیسلین (پنی سیلین ها- قرص)
    • آموکسی کلاو (پنی سیلین ها- قرص)
    • استرپتومایسین (آمینو گلی کسید- قرص)
    • تتراسایکلین (تتراسایکلین -قرص)
    • جنتامایسین (قرص آمینوگلی کسید)
    • داکسی سایکلین (تتراسایکلین-قرص)
    • سفالکسین (سفالوسپورین ها- قرص)
    • فورازولیدون (قرص)
    • کلرامفنیکل (قرص)
    • کلوکساسیلین (قرص)
    • کوتریماکسازول ( قرص)
    • کیلیندامایسین (قرص)
    • مترونیدازول (قرص)
    • نئومایسین (آمینو گلی کسید- قرص)
    • کوآموکسی کلاو ( قرص)
    • آزیترومایسین (قرص)
    • نالیدیکسیک اسید (قرص)
    • هیدروکسی کلروکین سولفات (قرص)
    • وی پتاسیم (قرص)
    • سفیکسیم (قرص)
    • سفیوروکسیم (قرص)
    • کلاریترومایسین (قرص)
    • نیتروفورانتوئین (قرص)
    • پیرازینامید (قرص)
    • فنازوپیریدین (قرص)
    • مایکوفنولیت ( سل سپت ) قرص
    • آرتمتر – لومفانترین (قرص)
    • اوفلوکساسین (قرص)
    • ایزونیازید (قرص)
    • تریپل سولفا واژینال (قرص)
    • اتامبوتول (قرص)
    • لووفلوکساسین (قرص)
    • موکسی فلوکساسین (قرص)
  • انواع آمپول آنتی بیوتیک:
    • داکسی سایکلین (تتراسایکلین) (ویال)
    • کوتریماکسازول (آمپول)
    • کیلیندامایسین (آمپول)
    • مترونیدازول ( آمپول)
    • جنتامایسین (امپول)
    • آمیکاسین (آمپول) 
    • کلیندامایسین( آمپول)
  • انواع ساشه آنتی بیوتیک:
  • آموکسی کلاو (ساشه)

 

توجه: این مطلب ادامه دارد. متقاضیان محترم جهت دریافت متن کامل جزوه “آشنائی با انواع آنتی بیوتیک و خصوصیات فارماکولوژی آن” به فروشگاه سایت مراجعه نمایند.

جهت انتقال به فروشگاه سایت و دانلود فایل آموزشی این مطلب که در قالب یکصد اسلاید پاورپوینت (۲۰۰۷)  به زبان فارسی و با استفاده از تصاویر آموزشی تهیه شده است “لطفا اینجا کلیک کنید

[parspalpaiddownloads id=”68″]
برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

‫17 نظرها

  1. سلام لطفا ادامه این مطالب رو برای من ارسال کنید من تکنسین داروخانه هستم و ب این مطالب پر بار شما نیازمندم

    1. سلام ضمن سپاس از توجه شما به مطالب سایت پرستاران توانمند ایران و آرزوی توفیق
      فایل درخواستی به آدرس ایمیل شما ارسال شد

  2. لطفا فایل کامل خواص فارماکولوژی انتی بیوتیک هارابفرستید برای تحقیق کارورزی کودکانم بهش نیازدارم
    باسپاس💌⚘⚘

  3. با عرض سلام و احترامات به شما تهیه کننده گان و خدمت گذاران آنلاینی.
    در نخست به پاس زحمات تان تقدیر و تشکر مینمایم. بعد اینکه اگر امکان دارد فایل های فارماکولوژی به فرمت پی دی اف و همچنین آنتی بیوتیک ها را برایم ارسال نمایید ممنون میشم.

  4. با سلام و خسته نباشید لطفا کامل این متن رو برای من ارسال کنید تکنسین داروخانه هستم و نیاز دارم به این متن پربار

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

با خرید از فروشگاه سایت و معرفی به دیگران به جمع بیش از پنج هزار حامی سایت بپیوندید. رد کردن

بستن