آموزش اختصاصیآموزش عموميبهداشتتغذیهزنان و زايمانمامائی

توصیه هایی برای رفع شکایات و عوارض دوران بارداری

 

سوزش سر دل : سوزش سر دل به علل هورمونی ، افزایش حجم رحم ، رشد جنین و فشار آن به معده و دستگاه گوارش مادر و در نتیجه ریفلاکس اسید معده به قسمت تحتانی مری ایجاد میشود. برای کاهش سوزش سر دل توصیه میشود:

۱)      به جای سه وعده غذایی اصلی پرحجم ، ۴- ۵ وعده غذای سبک میل کنند.

۲)      به جای استفاده از مواد غذای سرخ کرده ، از غذاهای آب پز و بخارپز استفاده کنند.

۳)      غذا را به خوبی جویده و به آرامی میل کنند.

۴)      بعد از صرف غدا کمی پیاده روی کنند.

۵)      از غذاهای چرب و ادویه دار، به خصوص ادویه تند کمتر استفاده کنند . هر چه غذا ادویه کمتر و طعم ملایم تری داشته باشد ترشح اسید معده را کمتر تحریک میکند.

۶)      مصرف شکلات ، قهوه ، چای ، نوشابه های گازدار و سایر نوشیدنی های حاوی کافئین را قطع کرده و به جای آن آب بنوشد .

۷)      از مصرف سرکه همراه سالاد پرهیز کنند و از غذاهایی که اضافه اسید معده را جذب میکنند مانند شیر ، تخم مرغ یا غذاهای نشاسته ای استفاده کنند.

۸)      بعد از مصرف غذا یا آشامیدن ، از دراز کشیدن یا خم شدن به جلو پرهیز کنند.

۹)      در هنگام استراحت زیر سر را بالاتر از سطح بدن قرار دهند.

در صورتی که با رعایت همه اصول فوق ، سوزش سر دل همچنان ادامه داشت میتوان از آنتی اسیدها استفاده کرد.

تهوع صبحگاهی :

این حالت در ۵۰ تا ۷۰% موارد دیده میشود . معمولا در ابتدای صبح ایجاد شده و بعد از گذشت چند ساعت برطرف میشود . به خانم های باردار توصیه میشود موارد زیر را رعایت کنند :

۱: صبحها قبل از برخواستن از رختخواب یک تکه نان یا بیسکوییت میل کنند .

۲: در طول روز به جای ۳ وعده غذا ۴ –۵ وعده غذا در حجم کم میل کنند .

۳: در زمان آشپزی ، پنجره آشپزخانه را باز بگذارند تا بوی شدید و تند غذا آزاردهنده نباشد .

۶: از مصرف غذاهای چرب ، سرخ کرده و پرادویه یا هر غذایی که معده را تحریک میکند پرهیز کنند .

۷: از آنجایی که غذاها و مایعات سرد بیشتر از نوع گرم آنها قابل تحمل میباشد ، ترجیحآ مایعات و غذا ها را سرد میل کنند.

۸: به آرامی غذا بخورند و بعد از صرف غذا استراحت کنند.

۹: به مدت طولانی گرسنه نمانند.

۱۰: از رایحه های آزاردهنده و بوی تند برخی غذاها اجتناب کنند .

۱۱: هر زمان که احساس خستگی کردند استراحت کنند.

۱۲: باید به اطرافیان زنانباردار خصوصا همسر او توصیه شود حمایت روحی و روانی خود را از خانم باردار ابراز کنند .

در صورتی که رعایت توصیه های فوق منجر به بهبودی بیمار نگردید تجویز قرص ویتامین B6میتواند به درمان کمک کند . استفاده از ویتامین ها توسط مادر قبل از شروع حاملگی نیز میتواند باعث کاهش تهوع و استفراغ حاملگی شود.

pregnant women

ادم بارداری :

در اکثر خانم های باردار ، ورم مختصری در ساق و قوزک پا مشاهده میشود . این حالت در نتیجه فشار رحم و محتویات آن روی وریدهای لگنی و مختل شدن بازگشت وریدی خون از پاها ایجاد میشود.

توصیه های تغذیه ای در این مورد شامل محدود کردن نمک و پرهیز از مصرف غذاهای شور میباشد.برای پیشگیری از بروز ادم باید توصیه کرد از افزودن نمک اضافی به غذاها و یا استفاده از مواد خوراکی نمک دار از جمله چیپس ، آجیل شور ، ماهی شور ، شورها و ترشیجات خودداری شود.

افزودن نمک در حد متعارف به غذاهایی همچون برنج ، در زمان طبخ لازم است و قطع کامل مصرف نمک توصیه نمیشود. مصرف نمک نباید بیش از ۵ گرم در روز باشد ( مگر در صورت وجود بیماری های قلبی و فشار خون بالا که محدودیت شدید مصرف نمک در رژیم غذایی توصیه میشود).

درصورتی که ادم جنرالیزه همراه با افزایش فشار خون باشد و بعد از هفته بیستم حاملگی رخ دهد ، باید به وجود پره اکلامپسی شک کرد و اقدامات تشخیصی لازم ( مانند اندازه گیری پروتئین ادرار و … ) توسط پزشک انجام شود.

به طور کلی در صورت بروز ورم توصیه میشود خانم باردار ۴ – ۵ بار در روز به پهلو دراز بکشد . دراز کشیدن به پهلو (خصوصا به پهلوی چپ ) در همه خانم های باردار باعث خونرسانی بهتر به اعضای لگنی از جمله رحم ، جنین و پاها میشود . این کار از پیشرفت ادم نیز جلوگیری میکند . توصیه دیگر اینکه بهتر است زن باردار به مدت طولانی از ایستادن و یا نشستن روی صندلی با پاهای آویزان خودداری کند .دراز کشیدن متناوب در طول روز به شکلی که پاها در سطحی بالاتر از بدن قرار گیرد ( مثلا با گذاشتن بالش زیر پاها ) به بازگشت خون وریدی از پاها کمک میکند .

پیکا و ویار حاملگی :

منظور از پیکا ، خوردن مواد غیر غذایی مانند خاک ، یخ ، گچ ، کبریت سوخته ، مو ، سنگ ، ماسه ، زغال چوب و … میباشد .

بیشترین شیوع پیکا در افرادی است که در نواحی روستایی زندگی میکنند و یا تاریخچه پیکا در کودکی یا در خانواده خود داشته اند .

در برخی افراد پیکا برای کنترل تهوع یا استرس های عصبی ، لذت از جویدن برخی مواد ، یا به علل وراثتی ( تمایل ارثی به مصرف برخی مواد ) و یا تشویق اطرافیان و خانواده خود میباشد .

خطرات احتمالی پیکا شامل مشکلات خونی ( به شکل آنمی ) و گوارشی ( رقابت در هضم و جذب مواد مغذی ) میباشد .باید مشاوره با بیماران مبتلا به پیکا انجام گیرد و نوع ماده مصرف شده و علت مصرف آن تعیین شود و خطرات مصرف آن مطایق با فرهنگ فرد به روشی صحیح به خانم باردار تذکر داده شود .

در مورد پیکا توصیه میشود شمارش کامل خون برای بررسی وجود کم خونی درخواست شود. طبق گزارش پژوهشی در وضعیت ریز مغذی های ایران ( ۱۳۸۰) دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت ، خوردن مواد غیرعادی  در دوران بارداری بیش از همه در استانهای هرمزگان ، بوشهر و شهرستانهای جنوبی خوزستان و کمترین آن در گیلان و مازندران گزارش شده است .

ویار حاملگی حالتی است که در آن ، خانم باردار به مصرف یک ماده غذایی تمایل زیادی پیدا میکند .نمونه هایی از ویار حاملگی شامل تمایل زیاد به مصرف قره قروت ، ترشی ها ، شیرینی ها و … میباشد .

در مورد ویار ذکر این نکته ضروری است که تا زمانی که مصرف اینگونه غذاها تنوع رژیم غذایی را برهم نزند و تغذیه مادر خوب باشد مشکلی ایجاد نمیکند . اما اگر در مصرف این مواد به گونه ای افراط شود که از خوردن غذاهای اصلی سرباز زند ، ممکن است دچار کمبودهای تغذیه ای شود و در این مورد باید آموزشهای لازم در رابطه با رعایت تنوع و تعادل در مصرف مواد غذایی به خانم باردار داده شود .

یبوست :

در دوران بارداری به علت تاثیر هورمونها ، حرکت طبیعی روده ها کاهش یافته و یبوست ایجاد میشود . برای کمک به تنظیم حرکت روده ها توصیه میکنند :

۱: در طول روز مقدار زیاد مایعاتی همچون آب ، آبمیوه و سوپ مصرف کنند .

۲: در برنامه غذایی روزانه حتما سالاد و سبزی خوردن گنجانده شود .

۳: غذاهای پرفیبر مانند حبوبات و غلات به همراه مایعات فراوان و سبزی های خام ( سبزی خوردن ) و پخته ، میوه های تازه و سالاد مصرف کنند .

۴: از نان های سبوس دار مانند سنگک و نان جو استفاده کنند.

۵: روزانه آلوی تازه ، برگه و یا آب آلو استفاده کنند .

۶: در وعده صبحانه نان و عسل میل کنند .

۷: همراه سالاد از روغن زیتون یا سایر روغن های مایع استفاده کنند .

۸: روزانه ورزشهای سبکی مانند پیاده روی انجام دهند .

۹: حتی الامکان از ملین های دارویی استفاده کنند .

در یبوست شدید که به مجموعه اقدامات فوق پاسخ نمیدهد لازم است ملین های ملایم دارویی مانند هیدروکسید منیزیم تجویز شود .در صورت ابتلا به یبوست ، تجویز روغن کرچک توصیه نمیشود زیرا جذب ویتامین های محلول در چربی را مختل میکند .همچنین تجویز ملین های قوی به روش تنقیه توصیه نمیشود .

افزایش بزاق دهان یا پتیالیزم :

پتیالیزم عبارت است از ترشح بیش از حد بزاق در طی بارداری که ممکن است ناشی از تحریک غدد بزاقی به علت مصرف مواد غذایی نشاسته ای مانند برنج ، نان ، سیب زمینی ، نشاسته و … باشد . این حالت گذرا میباشد و نیاز به درمان خاصی ندارد .

 

منبع : کتاب راهنمای کشوری تغذیه دوران بارداری و شیردهی

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن

فایل ها، فیلم های آموزشی و نرم افزارهای تخصصی پرستاری مورد نیاز خود را از فروشگاه سایت تهیه نموده و مهارت های حرفه ای خود را ارتقا دهید. رد کردن

بستن