حافظه، پرونده تخيل و گنجينه عقل، دفتر ثبت وجدان و مخزن انديشه است.(بازيل
خوش آمدید - امروز : شنبه ۳۱ تیر ۱۳۹۶
خانه » پرستاري » پرستاري مغز و اعصاب » بیماری مولتیپل اسکلروزیس (MS) علائم و عوارض

اطلاعیه سایت

 پرستار يكي از اعضای كليدی در تیم مراقبت های بهداشتی و درمانی است و نقش ارزنده او در پذيرش، آماده سازی، مراقبت و حمايت جسمی و اجتماعی بیماران و مددجویان مورد اذعان همه بوده  و بر هيچ كس پوشيده نيست. در تقسيم بنديهای آكادميك، امروز ارزش پرستار خوب همطراز يك پزشك خوب قرار مي گيرد. كار يك پزشك خوب موقعي به حد مطلوب مي رسد كه يك پرستار توانمند مسئوليت مراقبت از بيمار را بر عهده داشته باشد
بیماری مولتیپل اسکلروزیس (MS) علائم و عوارض

بیماری مولتیپل اسکلروزیس (MS) علائم و عوارض

منظور از دمیلینه شدن تخریب و از بین رفتن میلین است که ماده ای متشکل از چربی و پروتئین می باشد و دور تا دور رشته های عصبی معینی را در مغز و طناب نخاعی می پوشاند. از بین رفتن میلین انتقال ایمپالس ها را در طول عصب دچار اختلال می نماید.

MS عمدتاً در بزرگسالان جوان مابین سنین ۲۰ تا ۴۰ سال بروز کرده و زنان را بیش از مردان مبتلا می سازد.

وجود یک گروه خاص ( هاپلوتیپ) از آنتی ژنهای لکوسیت انسانی( HLA) بر روی دیواره سلولی ، نمایانگر وجود زمینه های ژنتیکی در افراد مبتلا به این بیماری می باشد. وجود این هاپلوتیپ می تواند بدن فرد را نسبت به عواملی که آغاز گر پاسخ های خود ایمنی فعال شده در MS هستند( نظیر ویروسها) مستعدتر نماید.

پاتوفیزیولوژی

سلولهای T حساس شده از سد خونی – مغزی عبور می کنند، وظیفه آنها کنترل CNS از نظر وجود آنتی ژنها و سپس ترک ناحیه است. در MS سلولهای T حساس شده در CNS باقی مانده و به ارتشاح عوامل دیگری که موجب از بین رفتن سیستم ایمنی می شوند کمک می نمایند. حمله سیستم ایمنی منجر به بروز التهاب می گردد و التهاب نیز به نوبه خود میلین ها ( که در حالت عادی اکسون را پوشش داده و به سرعت انتقال ایمپالس ها در طول اکسون کمک می نمایند) و سلولهای الیگودندروگلیال را که به تولید میلین ها در CNS می پردازند، از بین می برد. پلاکهای بافت اسکلروزه در مسیر آکسونهای دمیلینه شده پدیدار می گردند و وقفه بیشتری در انتقال ایمپالسها ایجاد میکنند.

آن دسته از مناطقی که بیش از بقیه دچار این عارضه قرار می گیرند، عبارتند از: اعصاب بینایی، کیاسمای بینایی و راههای بینایی، مخ، ساقه، مغزی و مخچه و طناب نخاعی. بالاخره در نهایت اکسونها خود نیز دژنره شده و آسیبهای دایمی و غیر قابل برگشتی را ایجاد می نمایند.

تظاهرات بالینی

در جریان بیماری MS ، الگو های متفاوت زیادی تظاهر پیدا می کنند. در برخی بیماران، بیماری سیری خوش خیم دارد و طول مدت عمر طبیعی است، نشانه ها نیز چنان خفیف هستند که بیماران درصدد درمان یا برخورداری از مراقبتهای پزشکی بهداشتی بر نمی آیند. در ۸۰ تا ۸۵% موارد ms، روند بیماری با عود مجدد ـ کاهش علایم آغاز می شود. فرآیند دمیلینزاسیون در جریان انتقال ایمپالسها ایجاد می کنند. فرآیند دمیلینزاسیون در جریان انتقال ایمپالسهای عصبی وقفه ایجاد نمود و بسته به نوع اعصاب دیده تظاهرات گوناگونی به وجود می آورد. اکسونهای دمیلینه به طور نامنظم در سر تا سر CNS منتشر می شود، به طوری که در فاصله ما بین وخامت واضح نشانه های بیماری بهبودی کامل به وجود می آید. در این فرم از ms، طی فواصل زمانی دوره های عود، بیماری پیشرفت نمی کند، اگر چه اکثر موارد ms که با چنین سیری آغاز می گردند، پس از چند سال به ms با سیر پیشرونده ثانویه تبدیل می شوند. در msدارای سیر پیشرونده ثانویه بیماری با دوره های عود مجدد ـ کاهش علایم آغاز می شود اما در مراحل بعدی سیر بیماری تغییر می کند یعنی بهبودی کامل در فواصل دوره های عود ایجاد نمی شوند و بیماری حتی در این فواصل زمانی هم به طور مداوم پیشرفت می نماید. در ۱۰ تا ۲۰ درصد بیماران بیماری دارای سیر پیشرونده اولیه می باشد. یعنی نشانه ها در طول مدت بیماری پیشرفت کرده و نا توانی فزاینده ای را ایجاد می نماید. Ms دارای سیر پیشرونده اولیه با زوال مستمر عملکردهای شناختی، از دست رفتن بینایی، و سندرم های ساقه مغزی مشخص می گردد.

علایم و نشانه های ms، متعدد و گوناگون بوده و نشان دهنده محل ضایعه(پلاک) با تلفیق ضایعات به وجود آمده می با شند. نشانه های اولیه که بیشتر گزارش می شوند عبارتند از: خستگی، ضعف، بی حسی، اشکال در برقراری هماهنگی و عدم تعادل. اختلالات بینایی ناشی از پدید آمدن ضایعه در اعصاب بینایی یا اتصالات آن می تواند شامل تاری دید، دوبینی، لکه های کور در میدان بینایی(اسکوتوما) و کوری کامل باشد. خستگی، انجام بهینه عملکردها را در طول مسیر بیماری با اختلال مواجه می سازد.

خستگی در مواردی که عواملی چون بیماری های تب دار، درجه حرارت محیط، دوش آب داغ، و ریتم شبانه روزی طبیعی در هنگام بعدازظهر، درجه حرارت بدن را بالا می برند، تشدید می یابد.افسردگی ممکن است در رابطه با پاتوفیزیولوژی بیماری پدیدآمده یا ناشی از واکنش بیمار در برابر تشخیص ms باشد. خودکشی منجر به مرگ در افراد دارای تشخیصms 5/7 برابر بیشتر از گروه جمعیتی سالم هم سن این افراد در جامعه می باشد.

در صورت اقدام به خودکشی، این امر به احتمال زیاد ظرف ۵ سال اول پس از تشخیص اتفاق خواهد افتاد.۶۶% درصد بیماران دچار ms، درد دارند. درد می تواند ناشی از دمیلینه شدن رشته های عصبی درد، استرسهای مکانیکی وارده بر عضلات، استخوانها و مفاصل به دلیل عدم تحرک و یا اقدامات درمانی باشد.

بروز حالت اسپاسم و سفتی اندام های انتهایی و فقدان رفلکس های شکمی، ناشی از درگیر شدن راههای اصلی حرکتی(راههای پیرامیدال) طناب نخاعی می باشند. وقفه در کارکرد آکسونهای حسی می تواند اختلالات حسی(پارستزی ودرد) ایجاد نماید. مشکلات روانی، اجتماعی و شناختی نظیر افسردگی، نشان دهنده ی در گیر شدن لوبهای آهیانه ای یا پیشانی است. در حدود نیمی از بیماران، تا حدودی تغییرات شناختی ایجاد می شود(نظیر از دست دادن حافظه و کاهش میزان تمرکز) تغییرات شدید شناختی همراه با دمانس (اختلال ذهنی ارگانیک پیشرونده) نادر می باشد. ابتلای مخچه یا عقده های قاعده ای آتاکسی (اختلال در هماهنگی حرکات) و لرزش را پدید می آورد. ممکن است ارتباط کنترلی میان قشر مغز و عقده های قاعده ای نیز قطع شود که در این صورت بیماران مبتلا به ms دچار نوسانات هیجانی و خوشی غیر طبیعی می گردند.مشکلات جنسی و اختلالات روده و مثانه نیز شایع است.

عوارض ثانویه ی ms عبارتند از: عفونت های دستگاه ادراری، یبوست، زخم های فشاری، تغییر شکل های ناشی از کنتراکتور، ادم پا در حالت آویزان بودن، پنومونی و رکود و کندی واکنش ها و کاهش توده استخوانی.مشکلات روحی، اجتماعی، زناشویی، اقتصادی و شغلی از عواقب بعدی بیماری می باشد.

تشدید بیماری و بهبودی آن از جمله ویژگی های ms به شمار می آید.در خلال تشدید بیماری، نشانه های جدیدی ظاهر شده و نشانه های قبلی حادتر می گردند. در اثر بهبود نسبی بیماری، نشانه ها کاهش یافته یا ناپدید می شوند.برگشت ممکن است با دوره هایی از استرس های جسمی و روحی همراه باشد. بررسی های انجام گرفته توسط MRI نشان می دهد که بسیاری از پلاکها نشانه های جدی ایجاد ننموده اند، در هر حال با کمک MRI می توان به وجود بیماری در حالت بسیار فعال نیز پی برد. شواهد نشان می دهد که در برخی بیماران میلین دوباره بازسازی شده است.

مبتلایان به ام اس باید بدانند که گرما علائم بیماری ام اس را تشدید می کند. اگر چه برخی از بیماران ممکن است تحت تاثیر گرما، علایم وخیمی را در خود نشان ندهند، اما معمولا به تمامی مبتلایان به بیماری ام اس توصیه می شود که هرگز خود را در معرض گرما قرارندهند، مثلا از سونا استفاده نکنند، دوش آب داغ نگیرید و در محیط گرم به تنهایی قرار نگیرند تا اگر مشکلی برایشان رخ داد، فرد دیگری به آنها کمک کند.

گرما سبب بروز واکنش سریع در اندام ها می شود. بنابراین یکی از شایع ترین مشکلات بیماران ام اسی پس از قرارگرفتن در معرض گرما، احساس ضعف در اندام ها می باشد. هم چنین احساس سوزن سوزن شدن در ناحیه پاها از شایع ترین مشکلات قرارگیری این افراد در معرض گرما می باشد. متاسفانه امروزه هیچ گونه راه درمان قطعی برای این مشکلات وجود ندارد.

بررسی و یافته های تشخیصی

MRI اولین ابزار تشخیصی برای مشاهده ی پلاکهای کوچک و برای ارزیابی روند بیماری وتأثیر درمان، به حساب می آید.مطالعات الکتروفورز CSF معمولأ وجود دستجات اولیگوکلونال(دستجاتی از ایمونوگلوبولینGکه به یکدیگر متصل شده

و نمایانگر ناهنجاری و عملکرد غیرطبیعی سیستم ایمنی می باشند.)را آشکار می نماید که ناشی از ناهنجاری های ایمونوگلوبولینی است.استفاده از روشهای پتانسیل فراخوان، کمک میکند که دامنه ی فرایندهای بیماری مشخص شده و تغییرات به وجود آمده تحت مراقبت دقیق قرار می گیرند.اختلال در عملکرد مثانه با استفاده از مطالعات ارودینامیک تشخیص داده می شود. استفاده از تستهای عصبی ـ روانی برای بررسی اختلالات شناختی، ضروری می باشد. گرفتن تاریخچه ای از وضعیت جنسی، به شناسایی تغییرات به وجود آمده در عملکردهای جنسی زنان و مردان مبتلا بهMS کمک می نماید.

تدابیر پزشکی

درمانی برای MS وجود ندارد. کلیه ی برنامه های فردی، سازمانی و درمانهای منطقی فقط به منظور رفع نشانه ها در بیمار و تدوم حمایت از او در رابطه با افراد دچارتغییر شناختی(۵۰%) می اشد که به سازمان دهی و حمایت بیشتر نیاز دارند. اهداف درمان شامل تأخیر در پیشرفت بیماری، کنترل نشانه های مزمن و درمان موارد حاد تشدید بیماری است. در بسیاری از بیماران مبتلا به MS بیماری وضعیت ثابتی داشته و تنها نیازمند درمانهای ادواری است، در حالی که بقیه ی بیماران پیشرفت مداومی را در بیماری خود تجربه می نمایند. نشانه هایی که نازمند مداخله هستند عبارتند از: بروز حالت سفتی و اسپاسم، خستگی، اختلال در عملکرد مثانه و آتاکسی. هدف، اتخاذ تدابیر کنترل کننده، نشانه های متعدد حسی و حرکتی و اثرات ناشی از عدم تحرک می باشد.

درمان دارویی

در حال حاضر سه نوع دارو که به نام داروهایABC(وR) معروفند، جزو درمانهای دارویی اصلی MS قرار می گیرند.ایــنترفرون بـتاـa 1(آونکس)وبـتاـb1(بتاسرون) کثرت دوره های عود بیماری را تا۳۰% کاهش داده و تا۸۰% ظهور ضایعات جدید قابل مشاهده توسط MRI پایین می آورند. گلاتیرامراستات(کوپاکسون) نیز می تواند تعداد ضایعات قابل مشاهده توسط MRI و میزان موارد عود بیماری را کاهش دهد. درماه مازس سال ۲۰۰۲، FDA به گروه ABC، داروی چهارمی به نام Rebif را نیز افزود و استفاده از این دارو را برای ردمان دوره های عود MS تصویب نمود(گروه مطالعاتی PRISMS 2001).

تمام این داروها دارای فعالیت های چندگانه در رابطه با وضعیت ایمنی هستند. اینترفرونها، تکثیر سلولهای T را کاهش می دهند، گلاتیرامراستات بر روند فعال شدن سلولهای T اختصاصی نسبت به کلیوی، تغییر می یابد. بنابراین سالمندان باید به دقت از اثرات سمی و نامطلوب داروهای MS همچنین اوستئوپروز(خصوصأ در موارد استفاده مکرر کورتیکواستروئیدها در زمان تشدید علائم بیماری) مورد بررسی و کنترل قرار گیرند.در بیماران سالمند دارای درآمد ثابت، هزینه داروها می تواند تبعیت و پیروی از رژیم های دارویی تجویز شده را کاهش دهد.

بیماران سالمند دچار MS با چالشهای جسمی و روانی ـ اجتماعی خاصی روبرو هستند. اختلال در وضیت تحرک، اسپاسم، درد و اختلال عملکرد در آنتی ژن، اثر بازدارنده دارد. کلیه داروهای تعدیل کننده بیماری MS یعنی داروهای ABC(وR)، تزریقی هستند. ایــنترفرون بـتاـ b1(بتاسرون) یک روز در میان به صورت زیر جلدی، ایــنترفرون بـتاـa 1(آونکس) هفته ای یک بار به صورت داخل عضلانی، گلاتیرامراستات(کوپاکسون)، هر روز به صورت زیر جلدی تزریق می گردد. ربیف( Rebif)، سه مرتبه و به صورت زیر جلدی تزریق می شود.۷۵% بیمارانی که یکی از اینترفرونها را دریافت داشته و مورد استفاده قرار می دهند دچار نشانه های مشابه به آنفلوانزا می گردند، این نشانه ها را می توان با داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) کنترل نمود، نشانه های مذکور

معمولأ چند ماه پس از درمان برطرف می شوند. بیماران و خوانواده هایشان باید در مورد روشهای تزریق آموزش داده شوند، و نسبت به واکنشهای ناحیه تزریق و دیگر عوارض جانبی احتمالی آگاهی یابند.

میتوزانترون (نوانترون) که در سال ۲۰۰۰ توسط FDA مورد تأیید قرار گرفته، یک داروی ضد نئوپلاسم است که عمدتأ جهت درمان لوسمی و لنفوم به کار می رود. استفاده از آن به دلیل خاصیتی که در سرکوب سیستم ایمنی بدن دارد، جهت درمان MSهای دارای سیر پیشرونده ثانویه به تأیید رسیده است. بیماران مصرف کننده این دارو باید به انجام تستهای آزمایشگاهی(شمارش کامل سلولهای خون) اقدام نماید و نتایج این تستها به دقت تحت کنترل قرار گیرند چرا که احتمال لکوپنی و عوارض ناشی از اثرات سمی دارو برروی قلب وجود دارد. در تعداد کمی از بیمارن(۲%تا۳%)، علایم ونشانه های کاردیومیوپاتی و نارسایی قلبی به دلیل اثرات سمی دارو بر روی قلب ایجاد می شود.

کورتیکواستروئیدها پاسخ های ایمنی را تعدیل نموده و برای محدود ساختن طول مدت و شدت وخامت بیماری مورد استفاده قرار می گیرند. این داروها، سیستم ایمنی را سرکوب کرده و تغییرات التهابی را کاهش می دهند. طی دورانی که نشانه ها با درجات متفاوت بهبود می یابند، عملکرد انتقال و هدایت تکانه ها توسط عصب نیز با بهبود مواجه می گردد. معمولأ بیماران دریافت کننده دوزهای بالای متیل پردنیزولون به صورت داخل وریدی، از پردنیزولون خوراکی نیز استفاده می کنند.

برای درمان اسپاسم از بنزودیازپینها(والیوم)، تیزانیدین(زانافلکس) و دانترولن (دانتریوم) نیز استفاده می شود. بیماران دچار اسپاسم و کنتراکتورهای شدید ناتوان کننده نیازمند بلوکه کردن اعصاب و تدابیر جراحی می باشند. خستگی که در فعالیتهای روزمره زندگی تأثیر می گذارد توسط آمانتادین(سمیترل)، پمولین(سایلرت)یا فلوکستین(پروزاک) درمان می شود. آتاکسی عارضه ای مزمن است که بیشترین مقاومت را نسبت به درمان داراست. داروهای درمان کننده آتاکسی عبارتند از مسدود کننده های بتا آدرنرژیک(ایندرال)، ضد تشنج ها(نورونتین)و بنزودیازپین ها(کلونوپین).

دردهای حاد با داروهای ضد افسردگی، اوپیوئیدها و داروهای ضد تشنج درمان می شوند. برای وقفه و قطع مسیر درد نیزمی توان از روشهای کار جراحی استفاده نمود. دردهای تحت حاد و درد مزمن پشت به نحوی مؤثر توسط NSAID ها تحت درمان قرار می گیرند. برای بهبود قدرت و توان فردی و حالت و وضعیت بدنی، فیزیوتراپی نیز می تواند برای بیمار سودمند باشد.

راهکارهای بررسی و شناخت و اقدامات حمایتی شامل موارد زیر می باشند:

گازهای خونی شریانی، الکترولیتهای سرم، جذب و دفع و وزن روزانه بیمار باید به دقت کنترل شود. اگر بیمار قادر به بلع مواد غذایی نمی باشد، تغذیه از راه لوله بینی – معدی تجویز می گردد.

از دادن آرام بخش ها باید اجتناب ورزید چون این داروها هایپوکسی و هایپر کاپنی را تشدید نموده و موجب دپرسیون قلبی و تنفسی می گردند.

اشتراک گذاری مطلب

راهنما

در این سایت شما به اطلاعات متنوعی در رابطه با پرستاری، مهارتها و علوم مرتبط با آن و نیز مطالب مرتبط با ارتقاء سلامت و بهداشت دست خواهید یافت. سوالات و نیازهای پرستاری خود را با ما درمیان بگذارید.

درباره irannurse.ir admin :

5 + 1 =

معادله امنیتی را وارد کنید: * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

تمام حقوق مادی , معنوی , مطالب و طرح قالب برای این سایت محفوظ است - طراحی شده توسط پارس تمز

با خرید از فروشگاه سایت ضمن دریافت فایل های متنوع آموزشی به جمع هزاران حامی سایت پرستاران توانمند ایران بپیوندید رد کردن