داخلیمقالات پژوهشی

بررسی مراقبت های پرستاری در بیماران مبتلا به خونریزی دستگاه گوارش فوقانی

 

۱-مقدمه:

خونریزی دستگاه گوارش فوقانی به خونریزی دستگاه گوارش بالای تریتز [۱] شامل خونریزی در مری، معده، دئودنوم، مجرای پانکراس و خونریزی مجرای صفرایی اطلاق می گردد. خونریزی دستگاه گوارش فوقانی به علت بیماری معده و دئودنوم، واریس مری خونریزی دهنده، آسیب های دستگاه گوارش ناشی از پرفشاری ورید پورت و بیماری ارگان ها یا بافت های مجاور دستگاه فوقانی گوارش ایجاد می گردد.

خونریزی دستگاه گوارش فوقانی غالبا به صورت خونریزی شدید و حاد و تهدید کننده حیات به خصوص در بیمارانی با بیماری­های زمینه­ای و سن بالا مورد توجه هستند. مراقبت پرستاری مؤثر و بموقع، کلیدی برای نجات زندگی این بیماران است. پرستاری با کیفیت بالا در روند بهبود بیماران خونریزی دستگاه گوارش فوقانی بسیار کمک کننده است.

۲-روش انجام  پژوهش :

۱-۲ انتخاب نمونه

۷۴ نمونه از بیماران با خونریزی دستگاه گوارش فوقانی بستری در بیمارستان انتخاب شدند که ۴۲ نفرمرد و ۳۲ نفر زن  و در محدوده  سنی ۲۵ تا  ۷۶ سال قرار داشتند، در بین نمونه ها ۴۲ نفر مبتلا به بیماری دستگاه گوارش، ۲۸ مورد مبتلا به پرفشاری ورید پورت و ۴ مورد مبتلا  به  هموبیلیا [۲]  بودند .

نمونه ها به دوگروه آزمون و کنترل ( ۳۷ نمونه) تقسیم شدند. بین دو گروه  از نظر جنس ، سن و علت بیماری تفاوت آماری معنی داری وجود نداشت.

۲-۲ علائم کلینیکی

در تمامی نمونه ها درجات متفاوتی از علائم کلینیکی خونریزی دستگاه گوارش فوقانی از قبیل هماتمز، ملنا، تب، شوک خونریزی دهنده مشهود بود. در ۴۲ مورد همراه با بیماری دستگاه گوارش ، درد اپیگاستر و  ۲۸ مورد با پرفشاری ورید پورت، آنژیوم عنکبوتیه و ۴ مورد با هموبیلیا ، زردی مشاهده گردید .

  ۲-۳ روش اجرا:

با توجه به تفاوت اولیه ی بیماری در همه موارد می بایست خونریزی  به روش های مختلف و  به طور کارآمد کنترل می شد و  بیماری اولیه درمان می­گردید. بیماران مبتلا به زخم، آندوسکوپی و هموستاز شده و آنتی اسید و درمان آنتی هلیکو باکتر دریافت نمودند.  عروق واریسی در بیماران مبتلا به  سیروز ، پرفشاری پورت و واریس فوندیس مری به موقع بانداژ شد. بیماران با هموبیلیا نیز از نظر عفونت کنترل گردیدند.

  • ۲-۳-۱ روش های  مراقبت پرستاری در گروه کنترل

در این گروه بیماران مراقبت پرستاری روتین را دریافت نمودند شامل:

مراقبت پرستاری عمومی:

هنگام پذیرش ، اطلاعات شخصی ثبت شد و علایم حیاتی ( شامل: فشار خون ، نبض، تنفس) تحت کنترل قرار گرفت . بعد از پذیرش، از بیماران خواسته شد که به حالت طاق باز بخوابند تا از خفگی هنگام خروج خون جلوگیری شود. به طور دقیق بیماران تغییر وضعیت داده شدند تا همزمان از بسته شدن مجرای تنفسی جلوگیری شود  و بازگشت عروقی مناسب ایجاد گردد.  همچنین حجم  خون در گردش کافی  و اکسیژن تراپی مناسب  برای جلوگیری از ایسکمی ارگان ها انجام شد.

مراقبت پرستاری برای  رژیم غذایی:

برای جلوگیری از تحریک دستگاه گوارش و عدم شروع مجدد خونریزی، بیماران مبتلا به خونریزی حاد باید به مدت  ۲۴الی ۴۸ ساعت ناشتا باشند. بعد از خونریزی، بیماران باید در رژیم غذایی خود مایعات کم مصرف کنند، از مصرف غذای جامد اجتناب کنند و غذای حاوی سلولز بالا مصرف کنند و حتما بیماران قبل ازعمل،  تغدیه کامل وریدی [۳] دریافت نمایند.

مراقبت پرستاری از علایم کلینیکی :

هماتمز و ملنا نشانه­های شایع در خونریزی دستگاه گوارش هستند. وقتی بیماران دفع خون دارند، سر بیمار را به یک سمت قرار دهید تا خلط خونی را با سرفه خارج کنند ، خون اطراف مقعد را تمیز کنید و سریع پماد اریترومایسین برای جلوگیری از عفونت استعمال نماید و حرکات روده را منظم نگه دارید.

پیشگیری از ایجاد  عفونت:

بعد از خونریزی در دستگاه گوارش فوقانی، بیماران مستعد عفونت در سیستم تنفسی هستند. به این  دلیل که بعد از دفع خون، مقداری خون در دهان باقی می ماند که محیط را برای رشد باکتری مساعد می کند پس لازم است که از بیماران درخواست شود تا  با غرغره نرمال سالین  ریسک عفونت تنفسی را کاهش دهند. در بیماران بی تحرک ضروری است که پوست خشک نگه داشته شود، به طور منظم جا به جا شوند و جهت جلوگیری از وقوع زخم بستر نقاط تحت فشار ماساژ داده شود.

  • ۲-۳-۲ متد پرستاری در گروه آزمون:

در گروه آزمون مراقبت پرستاری با کیفیت بالا  علاوه بر مراقبت پایه ارائه شده در گروه کنترل به صورت زیر انجام شد:

مداخلات روانی

کادر درمانی برای ایجاد  اعتماد  به نفس در بیماران با آنها گفتگو  کردند و به منظور از بین بردن اضطراب، ماهیت بیماری و درمان را برای آنها شرح دادند و آنها  را برای غلبه بر بیماری تشویق نمودند. همچنین کادر درمانی موظف بودند تا  محیطی شبیه  به خانه مهیا سازند، یک ظاهر با وقار و محکم در عین حال آرام داشته باشند و بیماران را با روش  تنفس عمیق و گوش دادن به موسیقی  به ریلکسیشن (تن آرامی) هدایت کنند.

آموزش بهداشت:

همه­ی نمونه ها آموزش بهداشت مربوط به خونریزی دستگاه گوارش فوقانی به صورت  سخنرانی دریافت کردند. محتویات آموزش بهداشت شامل: فاکتورهای ایجاد کننده بیماری، فاکتور های تحریک کننده و دانش پرستاری بود. همچنین باید فاکتورهای محرک در زندگی روزمره، از قبیل نوشیدنی و داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی و … . معرفی می­شدند. بنابراین بیماران، تشویق به ترک سیگار و نوشیدنی های مضر شدند و به آنها گفته شد توصیه ی پرسنل درمان را برای جلوگیری از بیماری دنبال کنند.

۲-۴ معیار های ارزیابی

مقیاسSAS   و SDS برای ارزیابی وضعیت روانی قبل و بعد از انجام مراقبت پرستاری در دو گروه در طول یک هفته مورد استفاده قرار گرفت. مقیاس ها به ترتیب  شامل ۲۰ سؤال با  نمره ( ۰ تا ۱۰۰) بودند که ۵۰ تا ۵۹ افسردگی یا اضطراب خفیف، ۶۰تا ۶۹ افسردگی یا اضطراب شدید، بیشتر از ۷۰ افسردگی یا اضطراب خیلی شدید و ۵۰ به عنوان مرز در نظر گرفته شد.

روش های آماری

از نرم افزار آماری ۱۶SPSS  برای آنالیز و ارزیابی داده ها استفاده گردید.

۳ -نتایج

بر اساس گروه کنترل، گروه آزمون در مقیاس SAS ( 75/3+-67/39) و در مقیاس SDS ( 59/2+- 35/41) بود .

گروه کنترل در مقیاس  SAS ( 25/2 +- 52/34) و در مقیاس SDS ( 38/1+-14/51) بود. تفاوت بین دوگروه از نظر آماری معنا دار بوده است(p<0/05) .

اگرچه  ۳۲ نفر در گروه آزمون از مراقبت پرستاری رضایت داشتند، رضایتمندی پرستاری ۴۵/۸۶% بود ه است و در گروه کنترل ۲۶ نفر رضایت داشتند که در مجموع، رضایتمندی  از مراقبت پرستاری ۲۷/۷۰ % بوده است . و تفاوت بین دو گروه از نظر آماری معنی دار بود.

۴-بحث و نتیجه گیری

خونریزی دستگاه گوارش فوقانی اغلب به صورت حاد ظاهر می­شود و علامت اصلی کلینیکی آن خونریزی شدید می باشد. در این هنگام  بیماران روحیه بسیار شکننده دارند و در درمان تنش به راحتی اعتماد به نفس خود را از دست می دهند در نتیجه ممکن است در درمان شکست بخورند. زمانی که  کادر پرستاری در محل کار هستند ، باید با بیماران صحبت کنند و با انجام مشاوره­ی دقیق روانشناختی به وضعیت روانی آنها دست یابند. همچنین می توانند برای از بین بردن احساسات منفی و غلبه بر بیماری به بیماران کمک کنند.

آموزش بهداشت قسمت مهمی از پرستاری مدرن و یک شاخص تعیین کننده حیاتی در ارزیابی سطح پرستاری می باشد که می تواند منجر به بهبودی و پیشگیری از خونریزی مجدد شود.

براساس نتایج حاصله که در بالا به آن اشاره شد؛ وضعیت روانی بیماران، در گروه آزمون به طور قابل توجهی بهتر از گروه کنترل بوده است و رضایتمندی بیماران از خدمات پرستاری نیز بالا بود. بنابراین اگر پرسنل پرستاری مداخلات روانی و آموزش بهداشت را به طور همزمان بکار ببرند، در بهبود رضایتمندی از مراقبت پرستاری و وضعیت روانی بیماران به نتایج بهتری دست خواهند یافت. آموزش بهداشت می تواند جهت کاهش یا حذف فاکتور های ایجاد کننده و بهبود کیفیت زندگی بیماران مؤثر باشد. مداخلات روانشناختی  نیز منجر به حذف فاکتور های بد روحی روانی و ایجاد اعتماد به نفس برای غلبه بر بیماری می باشد. به طور خلاصه بر پایه­ مراقبت پرستاری روتین جهت توسعه­ سلامت روانی و جسمی بیماران، تقویت مداخلات روانشناختی و آموزش بهداشت کمک کننده است و می تواند باعث توسعه­ درمانی قابل توجه ای گردد.

ترجمه و ارسال مقاله پژوهشی:

فاطمه زینعلی (کارشناسی ارشد  داخلی جراحی) مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی کوثر، دانشگاه علوم پزشکی استان سمنان

معصومه کرکه آبادی (کارشناس پرستاری) مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی کوثر، دانشگاه علوم پزشکی استان سمنان

عنوان اصلی مقاله پژوهشی:

Study on the Internal Nursing Care of 74 Patients with Upper Gastrointestinal Bleeding

جهت دریافت اصل مقاله با ما تماس بگیرید.

[۱] Trietz

[۲]              Hemobilia

[۳] TPN (Total Parietal Nutrition)

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن